“Nghĩa Vụ Liên Đới” Có Thể Làm Giảm Thiểu Rủi Ro Đối Với Bên Có Quyền

2020-03-06

Nghĩa vụ liên đới có thể làm giảm thiểu rủi ro đối với bên có quyền

Nhiều người vẫn nghe đến thuật ngữ “nghĩa vụ liên đới”, “trách nhiệm liên đới” hay “liên đới chịu trách nhiệm” nhưng không biết bản chất nghĩa vụ liên đới trong quan hệ pháp lý là như thế nào (nhất là trong giao dịch dân sự nói chung, hợp đồng nói riêng), giới hạn, phạm vi nghĩa vụ, thực thi nghĩa vụ, xác định nghĩa vụ liên đới hợp lệ …

VD: Hai bên cùng vay một khoản tiền của bên cho vay thì nghĩa vụ trả khoản vay cùng lãi suất được xem là nghĩa vụ chung, liên đới của hai bên đi vay, phương thức trả sẽ do các bên thỏa thuận. Nếu vì lý do nào đó mà khoản vay và lãi suất không được trả theo thỏa thuận thì bên cho vay có quyền yêu cầu các bên vay cùng thực hiện nghĩa vụ trả nợ. Tuy nhiên, câu hỏi là bên cho vay có quyền yêu cầu một trong hai bên vay trả nợ có được không và thực hiện như thế nào.

Theo quy định của pháp luật hiện nay, tính chất liên đới của một nghĩa vụ chủ yếu nằm ở khái niệm nhiều bên cùng có nghĩa vụ với bên có quyền trong một quan hệ pháp lý nhất định (trong VD trên là nghĩa vụ trả khoản tiền vay và lãi suất) hay nói cách khác tính chất nghĩa vụ liên đới là nghĩa vụ chung mà bên có nghĩa vụ nào cũng phải có trách nhiệm thực thi trước bên có quyền.

Tuy nhiên, việc xác định phạm vi nghĩa vụ của mỗi bên (liên đới) trong nghĩa vụ chung đó không phải lúc nào cũng dễ dàng, do đó vấn đề quyền lợi của bên có quyền rất cần được ưu tiên bảo vệ.

Pháp luật hiện nay quy định theo hướng khi một nghĩa vụ dân sự liên đới được hình thành và ảnh hưởng đến quyền lợi của bên có quyền thì nghĩa vụ liên đới đó phải được giải quyết, xử lý một cách hiệu quả, kịp thời, không phụ thuộc việc phân chia trách nhiệm thực hiện của các bên có nghĩa vụ liên đới.

1. Hậu quả của nghĩa vụ liên đới

Theo Điều 288, BLDS 2015, nghĩa vụ liên đới là nghĩa vụ do nhiều người cùng phải thực hiện và bên có quyền có thể yêu cầu bất cứ ai trong số những người có nghĩa vụ phải thực hiện toàn bộ nghĩa vụ.

Trường hợp một người đã thực hiện toàn bộ nghĩa vụ thì có quyền yêu cầu những người có nghĩa vụ liên đới khác phải thực hiện phần nghĩa vụ liên đới của họ đối với mình.

Trường hợp bên có quyền đã chỉ định một trong số những người có nghĩa vụ liên đới thực hiện toàn bộ nghĩa vụ, nhưng sau đó lại miễn cho người đó thì những người còn lại cũng được miễn thực hiện nghĩa vụ.

Trường hợp bên có quyền chỉ miễn việc thực hiện nghĩa vụ cho một trong số những người có nghĩa vụ liên đới không phải thực hiện phần nghĩa vụ của mình thì những người còn lại vẫn phải liên đới thực hiện phần nghĩa vụ của họ.

2. Xác định nghĩa vụ liên đới như thế nào

Theo quy định hiện nay nghĩa vụ liên đới được hình thành từ hai nguồn, một là do các bên thỏa thuận (hợp pháp), hai là pháp luật quy định thực thi nghĩa vụ liên đới trong những tình huống, trường hợp được nêu rõ trong văn bản quy phạm pháp luật.

Trong quan hệ hợp đồng, trường hợp pháp luật không có quy định cụ thể về nghĩa vụ liên đới đối với từng quan hệ pháp lý cụ thể thì bên có quyền nên chủ động thỏa thuận vấn đề này để có cơ sở thi hành trên thực tế.

Trong VD trên, để có cơ sở thực hiện nghĩa vụ liên đới đối với khoản vay, bên vay và bên cho vay có thể thỏa thuận ghi vào trong hợp đồng vay điều khoản như sau: “Tuy nhiên, để tránh nhầm lẫn, nghĩa vụ trả nợ Khoản Vay và các khoản liên quan đến Khoản Vay theo quy định tại Điều [ ], Hợp Đồng là nghĩa vụ liên đới của Các Bên Vay …”